"Krakowianie, czy wiecie, dzięki komu wasze miasto stoi bezpieczne  i  nienaruszone przez tyle stuleci? To Kameduli są waszym piorunochronem”            Kardynał Karol Wojtyła

Na wzgórzach nieopodal Krakowa przykuwa uwagę tajemniczy klasztor otoczony drzewami Lasku Wolskiego. To Srebrna Góra, na której znamienity klasztor wybudował marszałek wielki koronny Mikołaj Wolski. W 1602 roku  za czasów Zygmunta III Wazy Kameduli przybyli do Krakowa.
Kameduli to zakon monastyczny. W całym świecie istnieje  tylko 9 klasztorów, w których przebywa 60 mnichów, z czego 20 to Polacy. Dom generalny Zakonu Eremitów Kamedułów Góry Koronnej znajduje się we Frascati nieopodal Rzymu.
Pustelnicy żyją w małych domkach i kierują się surową regułą opartą na zasadach św. Benedykta i św. Romualda. Podstawową cechą reguły zakonnej jest pełne zbliżenie do Boga, które realizuje w samotności, milczeniu, zachowując post i pokute. Prawie cały dzień mnisi spędzają samotnie w swoim domku-pustelni na pracy, modlitwie, lekturze, kontemplacji. Siedem razy na dobę  spotykają się w kościele na modlitwach liturgii godzin oraz na Mszy świętej.
Klasztor na Srebrnej Górze wybudowany został na wzór klasztorów włoskich a do jego pięknego wyglądu przyczyniło się wielu wybitnych artystów. Barokowy kościół sąsiaduje z dwoma dziedzińcami. Na północnym znajduje się  studnia, zabudowania klasztorne, refektarz i kuchnia. Na południowym dom gościnny oraz apartamenty Wolskiego, wśród których szczególnym zainteresowaniem cieszy się sala akustyczna. Na wschód rozpoczyna się strefa świętego milczenia i samotności czyli pojedyncze domki-pustelnie zakonników.
Klasztor posiada cenne szaty i naczynia liturgiczne a także bibliotekę z wspaniałymi zbiorami, w których renowacji pomagają pracownicy Biblioteki Jagiellońskiej. Cały teren klasztoru został ogrodzony kilkukilometrowym murem. Do klasztoru nie mają wstępu kobiety, jednak zgodnie z testamentem Wolskiego mogą one wejść na teren klasztoru w wyznaczone 12 dni w roku.
Kameduli potrafią nas zadziwić. W świecie gdzie człowiek walczy z brakiem czasu, nagromadzeniem wszechobecnych informacji i bodźców bombardujących go w każdej dziedzinie życia, potrzeba ciszy, milczenia, kontemplacji Boga, odcięcia się od hałaśliwej rzeczywistości budzi nasze zainteresowanie. Bo jak się okazuje da się żyć w ciszy, spokoju, z dala od ludzi a blisko przyrody. Może warto choć czasem pomyśleć o takim świecie i próbować go odnaleźć.

p. Iwona Szczerbowska

20

24

23

Wędrując wakacyjnymi ścieżkami każdy z nas spotyka ciekawe i często zaskakujące miejsca. Jadąc w Polskę bez ustalonego wcześniej szczegółowego planu odnajdujemy coś co zapada potem na długo w naszą pamięć. W każdym regionie naszego kraju można znaleźć obiekty, zabytki, ciekawostki związanego z historią, literaturą czy przyrodą.

Wakacje z literaturą - Lipce Reymontowskie

Może więc wybierzmy się do miejsc związanych z literaturą polską. Pierwszy etap tej podróży to wieś Lipce zwane Reymontowskimi. Lipce leżą na Mazowszu w pobliżu Łodzi, Łowicza. Wieś uboga, trwale jednak zaznaczyła swą obecność w historii literatury polskiej. Stało się tak za sprawą Władysława Stanisława Reymonta, który w latach 1988-93 pracował w Lipcach na stanowisku pomocnika dozorcy, na przebiegającym przez wieś odcinku kolei Warszawsko-Wiedeńskiej. Mieszkał w budynku, który dziś możemy zobaczyć udając się z centrum wsi w okolice stacji kolejowej i spacerując dalej wzdłuż torów.

Dom, w którym mieszkałDom, w którym mieszkał W. S. Reymont

Reymont był bystrym obserwatorem wiejskiej społeczności, z którą przyszło mu żyć. Urzeczony tutejszą kulturą ludową i barwnym życiem opisał je po latach w swej powieści „Chłopi”. Dzieło powstawało przez lata, ostatecznie ukończone zostało w 1908 roku. W 1924 roku autor otrzymał za nie Nagrodę Nobla.

Zastanawiamy się często co było interesujące dla współczesnego Reymontowi czytelnika, że z tak wielką popularnością spotkała się powieść o życiu łowickiej wsi? Jest wiele odpowiedzi na to pytanie. „Chłopi” są ciekawą powieścią o losach wiejskiej społeczności, przedstawiają skomplikowane powiązania głównych bohaterów: Macieja i Antka Borynów oraz ich żon: Jagny i Hanki. Pokazują skrajne namiętności, które prowadzą bohaterów na skraj przepaści. Jednocześnie powieść osadzona jest w określonej rzeczywistości historycznej i wprowadza fakty z dziejów Polski. Walorem dzieła jest pokazanie polskiego folkloru; opis obyczajów, zabaw ludowych, obchodów świąt. Dzieło przedstawia niezwykle szczegółowy i nieznany dotąd w literaturze obraz wsi polskiej i wsi w ogóle. Dlatego powieść ta cieszyła się ogromnym uznaniem zarówno w kraju jak i za granicą.

We wsi Lipce znajduje się sporo pamiątek i miejsc związanych z dziełem i jego autorem. Na starym cmentarzu mogliśmy zobaczyć symboliczną mogiłę Boryny.

Symboliczna mogiła Macieja BorynySymboliczna mogiła Macieja Boryny

W centrum znajduje się karczma „Borynianka”, którą wybudowano ponoć w miejscu zagrody Boryny. Natomiast stara lipecka karczma mieściła się w drewnianym domu, w którym obecnie funkcjonuje sklep mięsny.

Karczma

Karczma Karczma

W środkowej części wsi znajduje się znany z powieści staw. Niestety nie ma już drewnianych chat, które go otaczały.

Jeden z domów zdobiony wzorami łowickimi

Jeden z domów zdobiony wzorami łowickimi w Muzeum Regionalnym Wsi Łowickiej.

Muzeum Regionalne Wsi Łowickiej oraz drewniana rzeźba Reymonta w LipcachMuzeum Regionalne Wsi Łowickiej

Drewniana rzeźba Reymonta w Lipcach

Na koniec spotkania z powieścią „Chłopi” musimy wspomnieć o filmie, którego obrazy są obecne w naszym spojrzeniu na dawną wieś polską. Wielu z nas oglądało ten film. Ale najpierw trochę historii. Pierwszy film na podstawie powieści powstał zaraz po I wojnie światowej, nie odniósł jednak sukcesu. Do idei sfilmowania dzieła wrócono w 1972 roku. Powstał serial telewizyjny w reżyserii Jana Rybkowskiego. W adaptacji wzięli udział wybitni aktorzy. Borynę zagrał Władysław Hańcza; Antka -Ignacy Gogolewski; Jagnę - Emilia Krakowska; wybitną i tragiczną rolę Kuby zagrał Tadeusz Fijewski. Widzowie przyjęli film dobrze, krytyka jednak miała wiele zastrzeżeń. Przede wszystkim o to, że realizatorzy zerwali z powieściowym pierwowzorem upraszczając wizerunek Reymontowskiej wsi.

Na koniec nasze ogólne wrażenie na temat miejscowości. Wieś znana ale… mimo iż już sporo zrobiono wygląda na zaniedbaną i biedną. Trochę obskurne budynki z czasów peerelowskich robią niemiłe wrażenie. Ale widać, że gmina stara się zainteresować turystów poszukujących pamiątek literackich. Jest jednak jeszcze dużo do zrobienia.

Wakacje z literaturą – Miłość Pana Samochodzika

Dalsza część naszej wyprawy wakacyjnej wiedzie również trasami wokół urokliwego mazowieckiego miasta znanego z pięknych wzorów i wycinanek czyli Łowicza.

8a

Wzory łowickie
Katedra w Łowiczu pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny i św. Mikołaja

9a

Miłość Pana Samochodzika

Miejsce które będziemy podziwiać ma związek  z bohaterem powieści Zbigniewa Nienackiego  czyli z osobą samego Pana Samochodzika.
Książki Nienackiego można lubić lub nie, zarzucając im komunistyczne realia i pewne propagandowe treści, jednak cieszą się one stale popularnością i zainteresowaniem młodych czytelników. A my tym razem zwróciliśmy uwagę na problemy uczuciowe głównego bohatera, które ściśle wiążą się z miejscem, które odwiedziliśmy.

Pan Samochodzik – słynny detektyw  i bohater powieści sensacyjnych dla młodzieży na swojej drodze przygód zawsze spotykał piękną i interesującą  kobietę. Nie był jednak żonaty gdyż kochał kobietę…
z portretu. Jako historyk sztuki oglądał wiele obrazów pięknych dam. Jednak tylko jeden zachwycił go tak bardzo. Wspomina o tym wielokrotnie na kartach książek Nienackiego. Portret ten znajduje się  niedaleko Łowicza w Nieborowie,  w pięknym pałacu Radziwiłłów.
       1b Widok na pałac Radziwiłłów

Na początku XVI wieku wzniesiono w Nieborowie gotycko-renesansowy dwór stanowiący własność rodu Nieborowskich. W 1694 roku dobra od rodziny kupił kardynał Michał Radziejowski. Na zrębach dworu wzniósł barokowy pałac według projektu architekta Tylmana z Gameren. Dobra przez lata przechodziły z rąk do rąk. W 1766 roku kupił je Michał Kazimierz Ogiński, hetman wielki litewski, który dokonał przekształceń wnętrz pałacowych w stylu rokokowym. W 1774 roku właścicielem dóbr został Książe Michał Hieronim Radziwiłł – jeden z najbogatszych magnatów polsko-litewskich. W pałacu zgromadził wielką kolekcję obrazów mistrzów europejskich oraz portrety osobistości polskich. Niestety jeden z kolejnych spadkobierców (wnuk Michała)   Zygmunt doprowadził do ruiny dobra swych przodków, sprzedał na licytacji w Paryżu najlepszą część galerii obrazów i biblioteki. W 1879 odstąpił Nieborów swemu bratankowi Michałowi Piotrowi który podniósł z ruiny zaniedbane dobra. Zmarł bezpotomnie a wdowa po nim sprzedała majątek dalekiemu kuzynowi męża Januszowi Radziwiłłowi. Był on znanym działaczem społecznym i politycznym, a z Nieborowa uczynił piękną, podwarszawską rezydencje odwiedzaną przez wielu znanych ludzi tych czasów. Po wojnie na terenie pałacu i pięknego ogrodu Arkadii powstało muzeum będące oddziałem Muzeum Narodowego w Warszawie. Pałac wraz z ogrodem a także Arkadia są udostępniane zwiedzającym.

       7b 6b8b

Ogród pałacowy

Rozpoczynamy zwiedzanie pałacu. Poprzez sień, kuchnie i jadalnie wchodzimy na piętro mijając wspaniałą klatką schodową pokrytą holenderskimi płytkami ceramicznymi. I tu ogromne zaskoczenie. Na ścianie wisi ogromny portret Stanisława Augusta Poniatowskiego z warsztatu Marcelego Bacciarelliego (ten sam, który pamiętamy ze zdjęcia umieszczonego w dawnym podręczniku do historii, ach te dawne szkolne czasy!).

2b

Klatka schodowa pałacu wraz z portretem króla Stanisława Augusta Poniatowskiego


Mijamy kolejne pomieszczenia: Sala Biała, Gabinet Żółty, Sypialnia Wojewody, Gabinet Zielony, Biblioteka, Mała Jadalnia.   

3b4b

Biblioteka pałacowa


Wreszcie wchodzimy do  Salonu Czerwonego i tu nasz wzrok przykuwa  ogromny portret naprawdę pięknej kobiety w ślicznej szafirowej sukni.
To Anna Orzelska (1702-1769) – córka króla Polski i władcy Saksonii Augusta II Mocnego.
Anna słynęła z wielkiej urody. Ubierała się w błękity gdyż takie kolory preferowała. Jej portret namalował francuski malarz Louis de Silvestre.
        5b

Portret Anny Orzelskiej

Kto spędzać będzie wolny czas w okolicach Warszawy czy Łodzi niech odwiedzi te ciekawe miejsca związane z historią naszego kraju, dziejami rodów szlacheckich i magnackich w Polsce. Ich posiadłości kryją wiele ciekawych i pięknych zabytkowych przedmiotów, wśród nich także portret pięknej młodej kobiety, która zauroczyła Pana Samochodzika.
Tak na marginesie dodajmy jeszcze, że posiadłość Radziwiłłów otoczona jest pięknym ogrodem w stylu francuskim zaprojektowanym w połowie lat 60-tych XVIII wieku przez Szymona Bogumiła Zuga. Ogród opiera się  o kanał wodny. Park nieborowski w obecnym stanie należy do najlepiej zachowanych ogrodów tego typu w Polsce.  Tu musimy jeszcze dodać, że pod Nieborowem mieści się również założony w 1778 roku przez księżnę Helenę Radziwiłłową park w swobodnym stylu angielskim nazwany przez nią Arkadią.
        
9b

12b 11b10b

Ogród w Arkadii wraz z ciekawymi obiektami architektonicznymi

 

Ważne telefony

Początek strony